Rusya'daki Alışveriş Merkezi Yangını, 25.03.2018

Dünyada  kimsenin yerini bilmediği Moskova'nın 3000 km. doğusundaki küçük madenci kasabası Kemerovo sakinleri

çocuklarının gülüp eğlendiği mutlu bir pazar günü  planlıyorlardı kuşkusuz....

25 Mart 2018 Pazar günü saat 17:00 sularında Kemerovo' nun şeker fabrikasından Alışveriş Merkezi haline dönüştürülmüş

tek eğlence merkezinde yangın kabusu yaşanacağı kimin aklına gelirdi ki?

Kimine göre 4. kattaki çocuk oyun parkında çakmakla oynayan bir çocuğun, kimine göre elektrik sistemindeki arızadan kaynaklanan

yangın kabusu bu sakin kasabanın hayatını karartacaktı.

Dünya facialar tarihine çocuk ölümleriyle damgasını vuracak olan Rusya’ daki  AVM yangınından kurtulanların

 yürek parçalayıcı ifadeleri gelmeye devam ediyor.

Masum yavrular dumanın içinde “Boğuluyorum,göremiyorum, bayılıyorum, sizi seviyorum gibi feryatlarla cep telefonları ile

yardım istemişler. 3 çocuğunu,karısını ve kızkardeşini yangında yitiren bir babanın liderliğinde

halk “Şeffaflık “  “İstifa” gibi sloganlarla gösteri yapmış. Acı ve infial çok büyük.

Yangında resmi ölü sayısı 64 ama onlarca kayıp başvurusu mevcut.

Olay yerini ziyaret eden Başkan mealen : “Burada terör saldırısı mı yoksa grizu patlaması mı oldu ? Biz Rusların nüfusunu arttırmayı

düşünürken (!) burada bir çok çocuğumuz yaşamını yitirdi. Bu olayın sorumluları kriminal derecede ihmalci davranmışlardır” demiş.

 

Dünya yangın tarihinde bu olaydan çok söz edilecek ve birçok şey yazılıp çizilecek.

 

Olayın kök nedenlerine mevcut bilgiler ışığında ve ekteki BBC nin haberinde yer alan krokiyi de dikkate alarak, herkesin anlayabileceği şekilde

özetleyerek değinelim ve tabii kendimize de şu soruyu soralım:

“Benzer bir olay bizde de olabilir mi?”

 

Duman kontrolü

23.000 m2 toplam kapalı alanı olan ve 4 katlı yapıda oluşan yangın dumanlarının atmosfere atılamadığı anlaşılıyor.

Bir yangındaki can kayıplarının %80 inden fazlası duman, yani CO zehirlenmesi nedeniyle gerçekleşir. Bizdeki Soma faciasında da durum böyleydi,

bu yangında da böyle olmuş. Bu nedenle çatılara konacak duman tahliye kapakları, dumanın geçişini sınırlandıran perdeler, seperasyon

bu konuda alınabilecek önlemlerden bazılarıdır. Yangın mühendisliğinde duman kontrolü özel bir uzmanlık alanıdır. Burada amaç dumanın tamamını atmaktan ziyade

insanlara kaçabilecek zamanı kazandırmak ve görüşü sağlayabilmektir.

Toplu alanların hepsinde uygulamak gerekir.

 Kaçış yollarının serbest olması

Tanıklar binanın 4. katındaki 3 adet sinemanın en az 2 tanesinde acil çıkışların kilitli olduğunu söylüyorlar. Muhtemeldir ki biletsiz

girişlerin bu yöntemle engelleneceği varsayılmıştı.

Bir binadaki acil kaçış yollarının açık bırakılması ve izinsiz girişlerin engellenmesi birbiriyle çelişen iki konudur ve bu konudaki en çağdaş önlem:

Acil çıkış kapılarının uyarısını yangın algılama sisteminden alan, yani normalde kilitli olan ve yangın anında açılan kilitleme

sistemlerine sahip olmasıdır.

Kaçınız bizim binalarımızda bu düzeneklerden gördünüz?

 Taşıyıcı sistemin dayanımını koruması

Yapının çatısının tahliyeye zaman kalmadan çökmesi bir yangında olabilecek en büyük felakettir.

Dünyadaki hiçbir çelik konstrüksiyon 1000-1500 C yi bulan yangın dumanlarına dayanamaz ve zaten 550 C den sonra çelik esnemeye, bel vermeye

başlar. Bu nedenle çeşitli izolasyon malzemeleri kullanılarak çelik taşıyıcıların yangına dayanımı arttırılır.

 Yangın algılama ve uyarı sistemi

Yine tanık ifadeleri  yangın anında çalması gereken sirenlerin güvenlik görevlileri tarafından devre dışı bırakıldığını söylüyor.

Acaba nedeni kök sebebi araştırılmayan yanlış alarmlar olabilir mi?

“Sahte yangın alarmı” hepimizin başına gelmiştir ve bir yangın alarmı durumunda personelin nasıl davrandığı aslında oradaki insanların

güvenlik kültürü hakkında bir turnusol kağıdı gibidir.

Yanlış alarmların tasarımla ilgili nedenleri olabildiği gibi, kirlilik, su veya buhar teması ve kısa devre gibi nedenleri de olabilir. Bunların nedenlerini bulmak

özellikle noktasal dedektörlerde hiç de zor değildir ve algılama sistemini

devre dışı bırakmadan mutlak suretle kök nedenleri araştırılıp önlem alınması gerekir.

 Acil aydınlatma ve yönlendirme

Olayda duman nedeniyle insanların görüş mesafelerinin çok azaldığını tahmin edebiliriz. Acaba elektrikler kesilince acil aydınlatma

sistemi devreye girmiş miydi? Yönlendirme işaretleri yeterli miydi?

Bunları test etmenin en basit ve pratik yöntemi bina boşaldıktan sonra karartılarak tek tek bütün çıkış noktalarının gözlenmesidir.

 

Meraklısına Notlar:

 

1) http://www.bbc.com/news/world-europe-43552165

 

2) Binaların Yangından Korunması Hakkındaki Yönetmeliğin İlgili Maddelerinden bazıları:

Genel Yangın prensipleri:

Binanın inşası

MADDE 20- (1) Bir bina, yangın çıkması hâlinde;

a) Binanın yük taşıma kapasitesi belirli bir süre için korunabilecek,

b) Yangının ve dumanın binanın bölümleri içerisinde genişlemesi ve yayılması sınırlandırılabilecek,

c) Yangının civarındaki binalara sıçraması sınırlandırılabilecek,

ç) Kullanıcıların binayı terk etmesine veya diğer yollarla kurtarılmasına imkân verecek,

d) İtfaiye ve kurtarma ekiplerinin emniyeti göz önüne alınacak,

şekilde inşa edilir.

 

Taşıyıcı sistem stabilitesi: MADDE 23 …..Alanı 5000 m2’den az olan tek katlı yapılar hariç olmak üzere, diğer çelik yapılarda, çeliğin sıcaktan uygun şekilde yalıtılması gerekir. Yalıtım, yangına dayanıklı püskürtme sıva ile sıvama, yangına dayanıklı boya ile boyama, yangına dayanıklı malzemeler ile çevreyi sarma, kutuya alma ve kütlesel yalıtım şeklinde yapılabilir.

 Acil durum aydınlatması sistemi

MADDE 72- (1) Acil durum aydınlatma sistemi; şehir şebekesi veya benzeri bir dış elektrik beslemesinin kesilmesi, yangın, deprem gibi sebeplerle bina veya yapının elektrik enerjisinin güvenlik maksadıyla kesilmesi ve bir devre kesici veya sigortanın açılması sebebiyle normal aydınlatmanın kesilmesi hâllerinde, otomatik olarak devreye girerek yeterli aydınlatma sağlayacak şekilde düzenlenir.

a) Hastaneler ve huzur evlerinde ve eğitim amaçlı binalarda,

b) Kullanıcı yükü 200'den fazla olan bütün binalarda,

c) Zemin seviyesinin altında 50 veya daha fazla kullanıcısı olan binalarda,

ç) Penceresiz binalarda,

d) Otel, motel ve yatakhanelerde,

e) Yüksek tehlikeli yerlerde,

f) Yüksek binalarda.

(3) Acil durum aydınlatmasının normal aydınlatmanın kesilmesi hâlinde en az 60 dakika süreyle sağlanması şarttır. Acil durum yönlendirmesi

MADDE 73- (1) Birden fazla çıkışı olan bütün binalarda, kullanıcıların çıkışlara kolaylıkla ulaşabilmesi için acil durum yönlendirmesi yapılır.

Acil durum hâlinde, bina içerisinde tahliye için kullanılacak olan çıkışların konumları ve bina içerisindeki her bir noktadan planlanan çıkış yolu bina içindekilere gösterilmek üzere, acil durum çıkış işaretlerinin yerleştirilmesi şarttır.

Algılama ve uyarı sistemi gerekliliği : MADDE 75

Duman Kontrolü: MADDE 87- (12) Yapı yüksekliği 51.50 m’nin üzerinde olan binaların hol ve koridor gibi ortak alanlarında duman kontrol sistemi yapılması mecburîdir.

Md 88 (3) Toplam alanı 2000 m2’yi aşan kazan dairelerinde, kapalı otopark alanlarında ve bodrum katlardaki depolarda mekanik duman tahliye sistemi yapılması mecburidir. Duman tahliye sisteminin, binanın diğer bölümlerine hizmet veren sistemlerden bağımsız olması ve saatte en az 10 defa hava değişimi sağlaması gerekir.

Md 165  d) Birden fazla katlı ve yapı inşaat alanı 3000 m2’nin üzerinde olan katlı mağazalarda, alışveriş, eğlence ve toplanma yerlerinde, 

 

TOP